Jezioro Drużno (rezerwat ornitologiczny)

Jezioro Drużno to ponad 3000 hektarów płytkiego zbiornika wodnego na Żuławach Elbląskich, który od 1966 roku funkcjonuje jako rezerwat ornitologiczny. To pozostałość dawnych rozlewisk Wisły – miejsce, gdzie woda rzadko kiedy sięga głębiej niż metr dwadzieścia, a trzcinowiska i szuwary tworzą jeden z najważniejszych ptasich azylów w środkowej Europie. Dla miłośników obserwacji ptaków to punkt na mapie, który należy odwiedzić przynajmniej raz.

Dlaczego ornitolodzy zjeżdżają tutaj z całej Polski

Liczby mówią same za siebie – na terenie rezerwatu zaobserwowano ponad 220 gatunków ptaków, z czego około 110 gatunków tu gniazduje. To efekt unikalnych warunków: płytka woda, rozległe trzcinowiska, łozowiska, lasy olchowe i podmokłe łąki tworzą mozaikę siedlisk idealną dla ptactwa wodno-błotnego.

Wśród stałych mieszkańców można spotkać bieliki – największe polskie ptaki drapieżne, które budują tu gniazda i polują nad taflą jeziora. Mewy śmieszki tworzą głośne kolonie, rybitwy nurkują za rybami, a perkozy dwuczube tańczą swoje godowe tańce na wodzie. Są też żurawie, czaple siwe, gęsi gęgawe i cała masa kaczek różnych gatunków. W trzcinach ukrywają się rokitniczki i wąsatki, a w nadbrzeżnych zaroślach wierzbowych można usłyszeć dziwonię karmazynową czy zobaczyć dzięcioła czarnego.

Jezioro Drużno zostało wpisane na listę Konwencji Ramsarskiej jako obszar wodno-błotny o znaczeniu międzynarodowym. To jedno z zaledwie 13 takich miejsc w Polsce, co potwierdza jego wyjątkową wartość przyrodniczą.

Wiosna i jesień to najlepsze pory na obserwacje – wtedy przez rezerwat przechodzą szlaki migracyjne i liczba ptaków wzrasta wielokrotnie. Ale nawet latem, kiedy panuje największy ruch lęgowy, można spędzić godziny z lornetką przy oku, odkrywając kolejne gatunki.

Ścieżki ornitologiczne i punkty obserwacyjne

Rezerwat udostępnia oznakowane ścieżki edukacyjne, które prowadzą przez najbardziej interesujące fragmenty terenu. Przy trasach ustawiono tablice informacyjne opisujące lokalne gatunki ptaków i roślin – przydatne zwłaszcza dla tych, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z ornitologią.

Największą atrakcją jest wieża widokowa, z której rozciąga się panorama na jezioro i trzcinowiska. To idealne miejsce do obserwacji – można stamtąd objąć wzrokiem rozległe obszary, nie płosząc ptaków. Z wieży widać także tor wodny Kanału Elbląskiego przecinający jezioro, co dodaje krajobrazowi dodatkowego charakteru.

Ścieżki są płaskie i łatwe, więc sprawdzą się nawet dla rodzin z dziećmi. Trzeba tylko pamiętać o odpowiednim obuwiu – teren jest miejscami podmokły, szczególnie po deszczach.

Nie tylko ptaki – co jeszcze zobaczysz w rezerwacie

Woda jeziora zarośnięta jest roślinnością pływającą. Grążele żółte, grzybienie białe i rzadkie grzybieńczyki wodne tworzą na powierzchni kolorowe plamy. Brzegi porastają trzcinowiska, pałki wąskolistne i szerokolistne, jeżogłówki i turzyca. To właśnie te trudno dostępne szuwary stanowią doskonałe schronienie dla ptactwa.

W wodach jeziora żyje mnóstwo ryb – wzdręgi, karasie, płocie, liny, leszcze, okonie, szczupaki i węgorze. Wędkarze uważają Drużno za jedno z najbardziej zasobnych jezior w Polsce, choć ze względu na status rezerwatu obowiązują tu specjalne, rygorystyczne przepisy połowowe.

Jeśli masz szczęście, w przybrzeżnych zaroślach możesz natknąć się na wydry, bobry, gronostaje, a nawet łosie. Nietoperze polują tu wieczorami nad taflą wody.

Rowerem i kajakiem po okolicy

Przez teren rezerwatu i wokół jeziora prowadzą trasy rowerowe – lokalny szlak wokół Drużna to świetna opcja na kilkugodzinną wycieczkę z możliwością obserwacji przyrody. Trasy są płaskie, typowo żuławskie, więc nie wymagają szczególnej kondycji.

Sieć kanałów wodnych i płaski teren sprzyjają również spływom kajakowym. To zupełnie inna perspektywa – z poziomu wody można podpłynąć bliżej trzcinowisk i obserwować ptaki w ich naturalnym środowisku. Trzeba tylko pamiętać, że to obszar chroniony, więc obowiązują zasady – nie płoszymy ptaków, nie wchodzimy w rejony objęte ochroną ścisłą.

Historia zapisana w wodzie i ziemi

Jezioro Drużno to geologiczna pamiątka po pradawnych rozlewiskach Wisły. Leży w depresji elbląskiej, zaledwie 1,8 metra nad poziomem morza, a poziom wody w jeziorze podlega silnym wahaniom – nawet do półtora metra. To efekt tzw. cofki z Zalewu Wiślanego, gdy silne północne wiatry pchają wodę w górę rzeki Elbląg.

W średniowieczu jezioro było częścią szlaku handlowego łączącego Elbląg z portami nadbałtyckimi. Na wschodnim brzegu, w Komorowie Żuławskim, w 1982 roku odkryto pozostałości legendarnej osady Truso – jednego z najważniejszych ośrodków handlu dalekosiężnego na ziemiach pruskich w VIII-XI wieku. Badania archeologiczne wciąż trwają.

Średnia głębokość jeziora to zaledwie 1,2 metra, a maksymalna nie przekracza trzech metrów. To jeden z najbardziej płytkich i zarastających zbiorników wodnych w Polsce.

Praktyczne informacje dla odwiedzających

Rezerwat jest dostępny bezpłatnie przez cały rok. Ścieżki edukacyjne i wieża widokowa również nie wymagają opłat. Najlepszy czas na wizytę to wczesne godziny poranne – wtedy ptaki są najbardziej aktywne, a nad jeziorem unoszą się malownicze mgły.

Dojazd z Elbląga zajmuje około 15-20 minut samochodem – kierunek na południe, w stronę Markus. Można też dojechać rowerem – trasy są płaskie i dobrze oznakowane. Parking znajduje się przy wieży widokowej.

Na zwiedzanie warto zarezerwować minimum 2-3 godziny, choć prawdziwi entuzjaści ornitologii spędzają tu całe dnie. Warto zabrać lornetkę lub lunetę, aparat fotograficzny z teleobiektywem, przewodnik do rozpoznawania ptaków i coś na przekąskę – w najbliższej okolicy brakuje punktów gastronomicznych.

Pamiętaj o odpowiednim obuwiu – teren jest miejscami błotnisty. Latem przyda się repelent na komary, a wiosną i jesienią ciepła kurtka, bo nad wodą potrafi wiać.

Dla rodzin z dziećmi: ścieżki są łatwe i bezpieczne, a tablice edukacyjne napisane przystępnym językiem. Dzieci lubią obserwować ptaki z wieży i szukać śladów zwierząt przy ścieżkach. To dobra okazja do lekcji przyrody w terenie.