Park Krajobrazowy Mierzeja Wiślana to wąski, kilkudziesięciokilometrowy pas ziemi wciśnięty między Bałtyk a Zalew Wiślany, który rozciąga się od Sztutowa aż do granicy z obwodem kaliningradzkim. Utworzony w 1985 roku na powierzchni ponad 4400 hektarów chroni unikalny w skali kraju krajobraz nadmorski – wysokie wydmy porośnięte lasami sosnowymi, szerokie piaszczyste plaże i zatorfione zagłębienia międzywydmowe. To miejsce, gdzie można zobaczyć, jak wiatr, fale i czas kształtują ląd od tysięcy lat.
- zapierające dech w piersiach widoki z Wielbłądziego Garbu
- szerokie piaszczyste plaże idealne do spacerów
- unikalne torfowiska z rzadkimi roślinami
- możliwość spotkania fok szarych w Zalewie
- rezerwaty przyrody chroniące cenne ekosystemy
Mierzeja Wiślana – jak powstał ten niezwykły krajobraz
Kilka tysięcy lat temu w miejscu dzisiejszej Mierzei znajdował się archipelag niepołączonych ze sobą wysepek. Z biegiem czasu prądy morskie, fale i wiatr nanosiły piasek, który stopniowo łączył wyspy w jeden ciągły pas lądu. Ten proces trwa do dziś – Mierzeja wciąż się zmienia, a wydmy wędrują pod wpływem wiatru.
Dawniej, około 5000 lat temu, ten teren porastały lasy liściaste z dębami i grabami. Dziś dominują tu bory sosnowe, które zajmują około 80-90% powierzchni parku. W niektórych miejscach zachowały się jednak stare stanowiska buków – rezerwat Buki Mierzei Wiślanej chroni jedyne naturalne stanowisko tego gatunku na całej Mierzei. Można tam zobaczyć ponad 200-letnie drzewa, które rosną w dość nietypowych dla siebie warunkach.
Co zobaczyć w Parku Krajobrazowym Mierzeja Wiślana
Najbardziej charakterystycznym elementem krajobrazu są tutejsze wydmy. Najwyższa z nich – Wielbłądzi Garb (czasem nazywany Wielbłądzim Grzbietem) – wznosi się na 49 metrów nad poziom morza. Wejście na szczyt zajmuje około 20 minut, ale widok z góry rekompensuje wysiłek. Z jednej strony rozciąga się Bałtyk z szerokimi plażami, z drugiej spokojny Zalew Wiślany i Wysoczyzna Elbląska w tle.
Od strony morskiej ciągną się szerokie piaszczyste plaże z charakterystycznymi wałami wydmy przedniej. To dobry teren do spacerów i poszukiwania bursztynu, szczególnie po sztormach. Mierzeja słynie z dużej ilości tych żywicznych kamieni wyrzucanych przez morze.
Wybrzeże Zalewu Wiślanego prezentuje się zupełnie inaczej – miejscami niskie brzegi porośnięte szuwarami, gdzie gniazdują ptaki wodne, a gdzie indziej wysokie klify wydmowe. W wodach zalewu żyją foki szare, choć ich spotkanie wymaga sporo szczęścia i cierpliwości.
W parku znajdują się trzy rezerwaty przyrody: Buki Mierzei Wiślanej chroniący unikalne stanowisko buków, Kąty Rybackie oraz Mewia Łacha położona przy ujściu wiślanej odnogi.
Fauna i flora Mierzei Wiślanej
W zatorfonych zagłębieniach między wydmami rozwijają się torfowiska przejściowe i płaty brzeziny bagiennej. To cenne siedliska dla wielu gatunków roślin, które potrzebują wilgotnych, kwaśnych gleb. Od strony morza rosną zbiorowiska wysokich traw i muraw napiaskowych – roślin przystosowanych do życia w trudnych warunkach: na piaszczystym podłożu, w słonym powietrzu i przy silnych wiatrach.
Park to doskonałe miejsce dla obserwatorów ptaków. Gniazdują tu kormorany i mewy, a w okresach przelotów można zobaczyć dziesiątki innych gatunków. W lasach i na łąkach żyją sarny, dziki, daniele i zające. Spośród gadów warto wspomnieć o żmii zygzakowatej, zaskrońcach i rzadkim padalcu turkusowym – jaszczurce o charakterystycznej niebieskiej barwie.
Aktywności na terenie parku
Mierzeja to raj dla miłośników aktywnego wypoczynku. Przez teren parku prowadzą szlaki piesze i rowerowe, które pozwalają poznać różnorodność krajobrazów – od nadmorskich plaż przez sosnowe lasy po brzeg zalewu. Trasy nie są szczególnie wymagające, więc sprawdzą się zarówno dla doświadczonych turystów, jak i rodzin z dziećmi.
Okoliczne rzeki i kanały doskonale nadają się do kajakarstwa. Spokojne wody to także ulubione miejsce wędkarzy. Na Mierzei działa kilka stadnin koni, a rozległe tereny nadają się idealnie do konnych przejażdżek – nierzadko można spotkać galopujące po plaży konie.
Warto zajrzeć do Krynicy Morskiej, jednej z miejscowości położonych na terenie parku. Zachowała się tam dobrze utrzymana architektura kurortowa z przełomu XIX i XX wieku – pensjonaty i wille otoczone naturalnym parkiem leśnym tworzą klimatyczny kurort nadmorski.
Dla kogo jest Park Krajobrazowy Mierzeja Wiślana
To miejsce uniwersalne. Rodziny z dziećmi znajdą tu bezpieczne plaże, łagodne szlaki i możliwość obserwowania dzikich zwierząt. Miłośnicy przyrody docenią różnorodność ekosystemów i możliwość zobaczenia rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Osoby szukające spokoju znajdą ciszę w leśnych partiach parku, z dala od zatłoczonych plaż. Nawet jeśli ktoś nie interesuje się specjalnie przyrodą, samo przejście przez różne strefy – od morskiej plaży przez wydmy do cichego lasu – robi wrażenie.
Jeszcze kilkaset lat temu Mierzeja była archipelagiem niepołączonych wysp. Proces łączenia ich w jeden pas lądu trwa nadal – to jeden z najbardziej dynamicznych krajobrazów w Polsce.
Informacje praktyczne – jak zwiedzać Park Krajobrazowy Mierzeja Wiślana
Park Krajobrazowy Mierzeja Wiślana jest dostępny bezpłatnie przez cały rok. Nie ma tu bramek wejściowych ani godzin otwarcia – to obszar chroniony, ale otwarty dla turystów. Warto jednak pamiętać o zasadach obowiązujących w parkach krajobrazowych: zakaz rozpalania ognisk poza wyznaczonymi miejscami, zabierania roślin czy płoszenia zwierząt.
Najłatwiej dotrzeć tu samochodem – droga wojewódzka nr 501 biegnie wzdłuż całej polskiej części Mierzei. Z Gdańska do Krynicy Morskiej to około 80 kilometrów. Latem kursują także autobusy z Gdańska i Elbląga. Można też przeprawić się promem z Elbląga do Krynicy Morskiej przez Zalew Wiślany – to malownicza alternatywa dla dojazdu lądowego.
Na zwiedzanie warto przeznaczyć co najmniej pół dnia, choć osoby planujące dłuższe piesze wędrówki czy wejście na Wielbłądzi Garb powinny zarezerwować cały dzień. Wiele osób decyduje się na kilkudniowy pobyt w jednej z nadmorskich miejscowości – Krynicy Morskiej, Kątach Rybackich czy Sztutowie – by spokojnie poznać różne części parku.
Warto zabrać ze sobą lornetkę do obserwacji ptaków, wygodne buty do chodzenia po piasku i wydmach oraz coś na głowę – w upalne dni słońce odbijające się od jasnego piasku potrafi dać się we znaki. Jesienią i wiosną przydadzą się cieplejsze ubrania, bo wiatr od morza potrafi być przeszywający.
Park zarządzany jest przez Pomorski Zespół Parków Krajobrazowych. Więcej informacji o szlakach, rezerwatach i zasadach zwiedzania można znaleźć na stronie parkmierzeja.pl lub w lokalnych punktach informacji turystycznej w Krynicy Morskiej i Sztutowie.